درس اخلاق در ماه رجب: تزکیه نفس و عبرت از زندگی امام هادی علیهالسلام
شرافت ماه رجب
ماه رجب و ماه شعبان و ماه مبارک رمضان در شرافت و فضیلت کاملاند. خداوند این سه ماه را قرار داده برای تصفیه و تزکیه انسان. همه محتاج ماه رجب، شعبان و رمضان هستند، ولی ما طلبهها به مناسبت شغلی که داریم، سزاوارتر هستیم نسبت به تزکیه و توجه در این ماه شریف و دو ماه آینده.
در این ماه نظام کار، اوراد، دعاها و زیارات و توسلات متعدد وارد شده است. برای مثال، دستور داده شده که در این ماه مجموعاً هزار بار «لا اله الا الله» گفته شود. این تکرارها تثبیت توحید در پوست و گوشت و استخوان انسان را هدف دارد.
امام سجاد علیهالسلام فرمودند:
“شهر در همهی بدنم، از پوست و گوشت و دم و مغز، شهادت به توحید میدهد.”
انسان باید با تمام وجود موحد باشد.
فضائل و اعمال ماه رجب
ماه رجب به عنوان ماه رحمت و ریزش فیوضات الهی شناخته شده است. امام موسی بن جعفر علیهالسلام فرمودند:
“رجب نام نهری است در بهشت که شیرینتر از عسل و سفیدتر از شیر است. از آن نمیخورد مگر کسی که حداقل یک روز در ماه رجب روزه بگیرد.”
روزه مستحب ماه رجب زیاد سفارش شده است، و پیغمبر اکرم صلیاللهعلیهوآله فرمودند:
“رجب ماه خداست، شعبان ماه من و رمضان ماه امت.”
یکی دیگر از اعمال مهم، زیارت رجبیه است که از ناحیه مقدسه صادر شده و هم برای دنیای خوب و هم آخرت خوب توصیه شده است. طلبهها در ماه رجب باید حداقل یک بار شبانهروز حرم امام رضا علیهالسلام مشرف شوند و از ایشان توفیقات الهی را درخواست کنند.
همچنین در ابتدای ماه رجب، بعد از مناجات خمسه اشرف در مفاتیح، روایات و اعمال فراوانی برای این ماه نقل شده است.
یادآوری و عبرت از زندگی امام هادی علیهالسلام
امام هادی علیهالسلام در طول سال کمتر نام برده میشوند و زندگی ایشان پر از درسهای اخلاقی است:
برخورد امام هادی علیهالسلام با متوکل عباسی
روایتی نقل شده که نیمهشب متوکل عباسی دستور داد امام هادی علیهالسلام را دستگیر کنند. ماموران رفتند و دیدند امام علیهالسلام در اتاقی ساده، نشسته و قرآن میخواند، در حالی که کف اتاق خاک و سنگ بود.
متوکل، که مست بود، از امام خواست شعر بخواند. حضرت با حضور و تأثیرگذاری خود، متوکل را منقلب کرد و باعث شد حالش عوض شود و اشک بریزد. این روایت درس بزرگی است درباره صبر، استقامت و ترک تعلقات دنیا.
عبرت از دنیا و گذرا بودن آن
امام هادی علیهالسلام با بیان مثال کاخها و املاک پادشاهان و اینکه پس از مرگشان تبدیل به خاک و کرم میشود، انسان را به تفکر درباره دنیا و آخرت دعوت میکند. دنیا فقط گذراست و انسان نباید دلبسته آن شود.
اهمیت آمادگی برای آخرت
در روایت آمده که انسان باید آماده سفر آخرت باشد، مانند آماده کردن وسایل و توشه برای یک سفر طولانی. حقوق خدا، مردم و نفس باید رعایت شود و انسان همواره باید به فکر تزکیه و تهذیب نفس باشد.
امام حسن مجتبی علیهالسلام نیز در نصیحت به شاگردان خود، آمادگی برای مرگ و رعایت حق الله، حق الناس و حق النفس را یادآوری کردهاند.
عبرت و تذکر برای طلبهها
ما انسانیم و کرامت داریم. طلبهها باید خود را از دیگران بهتر بدانند و به فکر تزکیه، تهذیب نفس و آمادگی برای آخرت باشند. دنیا فقط گذراست و تمرکز بر دنیا نباید انسان را از فکر به خدا و آخرت باز دارد.
دعای پایانی
خدایا به حق محمد و آل محمد:
• توفیق تهذیب، تصفیه و تزکیه نفس، دوری از گناه و انجام واجبات و مستحبات را به ما مرحمت فرما.
• ما و اساتید و طلبههای مدرسه امام صادق علیهالسلام و رفتگان و شهدای حاضر و گذشته را مشمول رحمت خود قرار بده.
• فرج امام زمان علیهالسلام را برسان و از وجود ناظرین حضرتش محافظت بفرما.
• دو بال تزکیه و تعلیم و تعلم را بر ما طلبهها کامل بفرما.
انشاءالله همه فیوضات ماه رجب را از دست ندهیم و قلب و روحمان منقلب به خیر گردد.
